سيدمحمد خاتمي: تمرکز بر وجوه اشتراک اديان، راهى براى تاثيرگذارى بر قدرت‌ها است
مينا على‌اسلام: همایش بین‌المللی "دین در دنیای معاصر" صبح روز دوشنبه، بیست و دوم مهرماه با حضور تعداد زيادى از شخصیت‌های برجسته بین‌المللی و صاحب‌نظران و متفکران داخلی کار خود را آغاز کرد تا مدعوین در مدت دو روز به بررسی و تبادل نظر پیرامون مباحثی چون رابطه و دین و سیاست، تاثیرات متقابل دین و سیاست بر کاهش تنش‌ها و اختلافات بین‌المللی و ایجاد بستر همکاری راهبردی میان اسلام و غرب بپردازند.
مصاحبه اختصاصی دیپلماسی ایرانی با سید محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق ایران و رئیس موسسه گفتوگوی تمدن‌ها را كه در حاشيه اين همايش انجام شده‌است در ادامه مي‌خوانيد:
- نگاه شما به عنوان میزبان همایش بین‌المللی "دین در دنیای معاصر" به بنیاد تنش‌های موجود در عرصه جهانی و تاثیر دین بر کاهش این تنش‌ها چیست؟
مسئله کلی‌تر از این است. مرکز گفتوگوی تمدن‌ها برای جهات مختلفی از جمله گفتوگوی اسلام و مسیحیت، اسلام و غرب و نیز رسیدگی به موضوعاتی که در دنیای امروز وجود داشته و با گفتوگو قابل حل و فصل خواهد بود، برنامه‌ریزی دارد.
محور گفت‌وگوهایی مانند همایش بین‌المللی "دین در دنیای جدید" نه سیاستمداران بلکه اصحاب فرهنگ و خیرخواهانی هستند که می‌توانند کاری انجام دهند. همایش بین‌المللی "دین در دنیای معاصر" حاصل توافقی است ما بین بنیاد گفتوگوی تمدن‌ها، مرکز صلح حقوق بشر نروژ و باشگاه مادرید که از دو سال پیش نشست‌هایی را برنامه‌ریزی کرده‌اند و اکنون این پنجمین برنامه بعد از نشست‌های اسلو، ژنو و تهران است، به‌ويژه آن‌که در این همایش شخصیت‌های تاثیرگذار بین‌المللی در کنار اندیشمندان و متفکران حضور دارند.
به هر حال درصورتی‌که ما بروی مسائل مشترکی که ادیان و فرهنگ‌های مختلف با یکدیگر دارند، متمرکز شویم، می‌توان به نتیجه امید داشت و بر افکار عمومی اثر گذاشت. در واقع کسانی که طرفدار جنگ و خشونت در دنیای امروز هستند- به‌ویژه با توجه به جوی که علیه اسلام ایجاد شده و سیاستمداران به آن دامن می‌زنند- یا کسانی که در مقابل، تنها بر وجهه استعماری غرب تاکید کرده و یا سیاست‌های ایالات متحده امریکا را به حساب کل جامعه غرب می‌گذارند، مسبب ایجاد سوء تفاهماتی هستند که مشکل‌زا خواهد بود.
ما همه سرنشین یک قایق هستیم و باید تمام تلاش خود را برای حفظ این قایق انجام دهیم. امیدوارم گفت‌وگوها و تبادل نظرهایی از قبیل آنچه در همایش بین‌المللی "دین در دنیای جدید" صورت گرفت، بتواند اثرات خود را در این مسیر داشته باشد. البته اگر ما نتوانیم بر روی تصمیم دولت‌ها و یا سازمان‌های بین‌المللی مهم تاثیرگذار باشیم، مباحث مطرح در چنین همایش‌هایی بیشتر مفهومی خواهد شد اما می‌توان راهکارهایی را نیز جستجو کرد که جمع‌بندی این همایش‌ها در بطن زندگی جامعه، نظام‌های تعلیم و تربیت، مسائل تبلیغاتی و حتی سازمان‌های اثرگذاری چون سازمان ملل متحد، یونسکو و سازمان کنفرانس اسلامی، جاری شده و ضمانت اجرایی برای آنها پیدا شود.
معتقدم نشست‌ها و گفت‌وگوهایی از قبیل همایش بین‌المللی "دین در دنیای جدید" تلاشی است که وجدان بشری به آن نیاز دارد، گرچه قدرت‌ها و نیروهایی هستند که با چنین روش‌ها و اقداماتی مخالفند.
- اقداماتی از قبیل برگزاری همایش بین‌المللی "دین در دنیای جدید" و دعوت از صاحب‌نظران و شخصیت‌های برجسته بین‌المللی برای گفتوگو و تبادل نظر پیرامون موضوعات مهم روز، چه تاثیری بر فعال‌سازی سیاست خارجی ایران دارد؟
نمی‌خواهم مستقیما بگویم که چنین اقداماتی بر سیاست خارجی کشور تاثیر ندارد، اما فعلا هدف ما از برگزاری چنین نشست‌ها و برنامه‌هایی، اثرگذاری بر سیاست خارجی که مختص سیاستمداران است نیست. مخاطبان ما بیشتر متفکران، اندیشمندان و افکار عمومی جهان است. طبیعتا اگر افکار عمومی جهان به‌سوی تفاهم و گفتوگو سوق یافته و دریابند که وجوه مشترک میان ادیان و تمدن‌های مختلف بر صلح متمرکز است، به خودی خود سیاست‌ها و قدرت‌ها نیز تحت تاثیر قرار خواهند گرفت.